İyi Bir Yaya Olmanın Yolları
1- Araç trafığinde olduğu gibi, yayalar da sağdan gitmeleri gerektiğini unutmamalıdır. Aynı kaldırımda yayaların sağdan gidiş ve geliş şeklinde yürümesi halinde bir sorun çıkmayacaktır.
2- Yollarda zikzak çizerek yıırümeyiniz. Mümkün olduğu kadar düz bir yol takip ederek karşıdan gelenlerle çarpışmayı önlemelisiniz.
3- içerisinde kesici ve sert cisimler olan paket taşırken dikkatli olunuz, insanlara çarpması durumunda onlara zarar vermiş olacaksımz.
4- Yürürken aşırı hızlı veya çok yavaş yurünmesi diğer ritimdeki insanların kontsantresini bozacaktır. Eğer hızlı yurünecekse, tenha yollar tercih edilmelidir.
5- Kalabalık yerlerde yürürken yamnızdaki kişiye el şakası yapmamz, hem hoş bir görüntü oluşturmayacak, hem de başkalarına zarar verecektir.
6- Adres bulmak ya da başka bir nedenle yoi ortasında etrafa fazlasıyla bakmak, gelen geçenin merak etmesine ve yaya trafiğinin aksamasına neden olur. Yol ortasında değil kıyıdan köşeden yapılmalıdır.
7- Kaldırımlarda gereksiz yere bekleme, yaya trafiğini aksatmaktadır.
8- Temizlikle ilgili görgü kurallarına uyulmalıdır.
9- Yağışlı havalarda, oynayan kaldırım taşlarına dikkat edilmelidir. Dikkatsizce basılan kaldırım taşı, başkasının elbisesinin kirlenmesine neden olur.
10- Elinde sigara ile kalabalık arasında do
laşılmamalıdır. Sigara ateşi, başkasının elbise veya eline çarpabilir. Daha tehlikelisi küçük bir çocuğun yüzü, gözü gibi organlarını yakabilir.
11- Yaya kaldırımlarında grup halinde ge
zilmemelidir. Diğer insanların yurum e hürriyetini, grup gezintileri önleyebilir. Onları rahatsız edebilir.
İlk Yardım
1- KAZA VE FELAKETÄ°N TARÄ°FÄ°, TÄ°PLERÄ° VE TRAFÄ°K KAZALARI
Kaza: Can ve mal kaybına neden olan, önceden tahmin edilemeyen, aniden meydana gelen, tedbir almaya imkan vermeyen kötü olaylara derıilir.
Felaket: Büyük zarar ve ziyanlara, üzüntülere, acı ve sıkıntılara yol açan olaylar ve durumlardır.
Kazalar genellikle insan faktörünün kusurlu ve hatalı tutum ve davranışları sonucu meydana gelen olaylardır.
Kazaların başlıca nedenleri şunlardır:
a) Insan faktörünün tedbirsizliği,
b) Insan faktönınün dikkatsizliği,
c) Kurallara aykırı hareket,
d) Acemilik,
Kazaların çoğu, önceden alınacak tedbirlerle, dikkatli bulunmakla, konulan kurallara uymakla, bilinmeyen işi yapmaktan kaçınmakla önlenebilir.
Trafik Kazası : Karayolu üzerinde, hareket halinde olan bir veya birden fazla aracın karıştığı ölüm, yaralanma ve zararla sonuçlanmış olaylardır.
Trafik kazalarının meydana geliş şekli:
a) Çarpışma,
b) Yayalara çarpma,
c) Devrilme,
d) Sabit cisme çarpma,
e) Araçtan düşme,
0 Hayvana çarpma,
g) Yoldan çıkma,
h) Trene çarpma,
2- Ä°LK YARDIM
Ilk Yardım: Bir kazada yaralanan veya hastalanan kişinin, doktora veya hastaneye götürülmesine kadar, durumunun daha da ağırlaşmaması, iyileşmesinin kolaştırılması ve hayatımn kurtarılması amacıyla, ilk yardım eğitimi görmüş kimseler tarafından zamanında ve olay yerinde mevcut imkanlarla yapılan yardımdır.
Tıbbi Yardım: Bir doktor tarafından hastanede veya olay yerinde yapılan yarchmdır.
Ilk yardımın amacı, kazaya uğrayan kişinin hayatım kurtarmak, kaza sonrası durumunun ağırlaşmasını önlemek ve iyileşmesini kolaylaştırmaktır.
Ilk yardımın ilkeleri:
1- Olay yerinde gerekli trafik tedbirlerini almak,
2- İçinde bulunulan şartları ve imkanları soğukkanlılıkla değerlendirmek,
3- En acil olamndan başlamak üzere amnda, doğru ve yeterli yardımı yapmak,
4- Kazaya uğrayanı, ilk yardım sonrası uygun bir şekilde, gecikmeden, en yakın sağlık kuruluşuna sevketmek,
5- Kazaya uğrayana guven verici sözlerle yaklaşmak ve yardım etmek,
6- Kazaya uğrayamn etrafında kalabalık oluşmasına engel olmak,
7- Olayı en yakın polise ve sağlık kuruluşuna birdirerek yardım istemek.
3- İLK YARDIM ÇANTASI VE İLK YARDIM
UYGULAMALARI
Ilk yardım çantası, otomobillerde bulundurulması mecburidir. Ilk yardım çantasında bulundurulacak zorunlu malzemeler:
a) Suni solunum maskesi, ağızdan ağ-ıza suni solunum yapmaya uygun
b) Havayolu
c) Turnike, en az 50 cm. uzunluÄŸunda
d) Gaz kompras, 5X10 cm. ebatmda
e) Elastik bandaj, orta veya çok gerilmeli, 5 cm. eninde
1’) Sargı bezi en az 5 adet
g) Flaster 1 adet
h) Makas, paslanmaz çelik 1 adet
ı) Çengelli iğne, en az 5 cm.’lik, 10-30 adet
i) Tıbbi üçgen sargı 1 adet
k) Yara bandı 10 adet
1) Not defteri, en az 5X10 cm. ebatında, 10 yapraklı
m) KurÅŸunkalem 1 adet
n) Cerrahi eldiven 1 çift
o) Steril gazlı bez: 1-5 kutu
0) Pamuk: 1-4 kutu
p) Esmark baııdı: 1-5 adet
Tenturdiyot ve oksijenli su bulundurmak mecburi deÄŸildir.
İlk Yardım Maizemesinin Kullanılış
Åžekilleri:
Sargılar:
a) Yara üzerine konulan pansuman malzemesinin tesbitinde,
b) Yarayı dış etkilerden korumakta,
c) Kırık vakalarında kırık yerin tesbitinde,
d) Kol ve bacak atardamar kanamalarrnda, esmark banch yerine,
e) Şişliklerin önlenmesinde, kullanılırlar.
Steril gazlı bez: Steril kutu içinde, kanamalarda ve yaralarda pansuman malzemesi olarak kullamhr.
Hidrofil pamuk: Steril gazlı bezin üsttmü besleyip sızıntılara mani olmak, kırıklarda tesbit malzemesinin altım beslemek için kullanılır.
Esmark bandı: Kol ve bacak atardamar kanamalarında, kanayan kısmın üstünden 20 dakika süre ile sarmak suretiyle, kanamaların durdurulmasında kullanılır.
Flaster: Yaraya konulan pansuman
malzemesinin tesbit edilmesinde kullanılır.
İlk Yardımın Öncelikli Hedefleri Şunlardır:
a- Solunumu duranlara suni solunum yaptırmak,
b- Karıamayı durdurmak,
e- Kazazedeyi en yakın sağlık kuruluşuna sevk etmek,
Kazazedeye ilk yardım, kazanın olduğu olay yerinde uygulamr. Kazazedenin hayati tehlikelerine karşı gereken tedbir almdıktan sonra yaralı sağlık kuruluşuna sevk edilir.
Ilk Yardımın ABC’si
A: Nefes yollarını açık tut. B: Yeterli solunumu sağla.
C: Yeterli kan dolaşımım sağla.
Kazaya uğrayan bir kişinin hayatını tehlikeye sokan 3 acil durum:
a) Solunumun durmuş olması,
b) Kalp atışlarımn durmuş olması,
e) Şiddetli kanama ve şuur kaybı.
Beyin hücreleri oksijen alamadıkları zaman 3 dakika içinde ölürler.
Yaralanan ve hastalanan bir insan, nefes alıp veremiyor ve kalbi de atmıyor ise, bu insanın hayatım kurtarmak için nefes alıp vermesini ve kanın dolaşmasını, dolayısıyla beynine oksijen gönderilmesini sağlamak çok önenılidir.
Bu durumda A-B-C ile ifade edilen hayati ihtiyaçlar hatırlanarak uygulanmalıdır.
A- Nefer Yolunun Açık Tutulması
Kazazedemn nefes almasını engelleyen faktörler:
a) Kazazedenin bayılmış bulunması,
b) Şuurunun yerinde olmaması,
c) Nefes yollarımn (ağız, burun, boğaz) daralmış veya tıkanmış olması,
d) Başın öne doğru düşmüş olması,
e) Gırtlaktaki kas kontrolünün kaybolması sonucu dilin geriye doğru kayarak hava girişini kapatması,
fD Salya, kusmıık gibi maddelerin gırtlağın gerisinde toplanarak hava yolunu kapatması,
Kazazedenirı nefes yolunun açık tutulması ilk ve acil bir ihtiyaçtır.
Bu işlemi gerçekleştirmek için:
a) Kazazedenin yamna çömeliniz.
b) Bir elinizle çenesini yukarı kaldırımz. e) Almndan tutup başım geriye itiniz.
Çene yukarıya kaldırılınca, dil öne çekilerek nefes yolu açılır. Kaz azedenin nefesi boğuk ve hırıltılı ise nefes yolunun takma diş, diş kırıkları, kusmuk veya başka bir yabancı cisimle tıkanmış olması mutemeldir.
Bu durumda şu usul uygulanmalıdır:
a) Kazazedenin başım kendinize doğru çevirerek geriye doğru itiniz.
b) İşaret ve orta parmağımzı kazazedenin ağzına sokarak yabancı cismi araştırımz.
e) Bunu yaparken dikkatli olunuz. Yabancı cismi kazazedenen boğazına kaçırmayınız.
d) Nefes alma durumunu kontrol ediniz. Rahat bir şekilde nefes alıp verebiliyorsa kendisini iyileştirme pozisyonuna getiriniz.
Kazazedenin nefes yolu açık duruma getirilmediği halde, nefes alıp verdiği açıkca fark edilemiyor ise, nefesinin kontrol edilmesi gerekir.
Bunun için:
a) Kulağımzı kazazedenin ağzına ve burnuna yaklaştırımz. Nefesini dinleyiniz.
b) Bu arada göğsüne ve göbeğine bakarak hareket olup olmadığına bakımz.
B- Yeterli Solunum Sağlanması:
Ş ayet kazazede nefes alıp veremiyorsa, zaman kaybetmeden suni solunum yaptırılmak suretiyle ciğerlerine hava verilmeli ve beynine oksijen gitmesi sağlanmalıdır.
Suni solunumun en etkili olanı, ağızdan ağıza hava üfleme yoludur.
Suni solunum yaptırmak için:
a) Kazazedenin başına dizleriniz üzerine çömeliniz.
b) Kazazedenin başım geriye doğru iterek çenesini yukarıya kaldırımz. Bir elinizle çenesini yukarıda tutarken, diğer elinizin baş ve işaret parmakları ile burun deliklerini kapatımz.
c) Nefes kontrolü yapımz. Nefes yolunun açık olduğundan emin olunuz. Derin nefes alarak kazazedenin ağzından ciğerlerine üfleyiniz. Bu arada göz ucuyla göğüs hareketlerini izlemek suretiyle nefes kontrolu yapımz.
d) Derin nefes alarak hava üflemeye devam ediniz.
e) Kazazedenin göğsü yeterince hava dolmuyor ise bu durumda nefes yolu tıkalıdır. Nefes yolunun açılması sağlanarak kazazedenin ciğerlerine hava verilme işlemi tekrarlanmalıclır.
NOT: Nefes yoluna kaçan yabancı bir madde parmakla çıkartılır.
Hastanın bilinci yerinde ise, öksurtülerek netice alma yoluna gidilir. Bu yolla sonuç alınamadığı takdirde hasta yan döndurülüp hafifçe sırtına vurulmak suretiyle yabancı cisim çıkartılır. Yine de sonuç alınamaz ise bu durumda akciğer altından yumrukla veya iki el ayası ile darbe uygulanır.
C: Yeterli Kan Dolaşımımn Sağlanması:
Şah damarına parmak koyarak yapılan kontrolda, kazazedenin kalbinin durduğu görüldüğü
takdirde suni teneflüse gerek yoktur. Öncelikle
kalbin çalıştırilması gerekir. Şah damarı atıyor ise
kalp çalışıyor demektir. Bu durumda göğüse
dışarıdan baskı yaparak kalp masajı uygulamaya
ihtiyaç yoktur. Kalp atışlarırnn çok yavaş olması
halinde bile masaj yapılmamalıdır. Yapıldığı
takdirde kalp atışları bozulup sekteye uğrayabilir,
Kalbin durmuş olduğu anlaşılır anlaşılmaz zaman
kaybetmeden kalp masajına, arkasından da ağızdan
ağıza hava tıflenmeye başlannialıdır.
Bunun için:
a) Kazazede3ri sert bir zemin uzerine sırt üstü
yatırınız.
b) Göğüs hizasında diz üstü çömeliniz.
c) Göğüs kemiğinin alt ucunun iki parmak
yukarısına bir elinizin ayasını yerleştiriniz.
d) Diğer elinizi bu elinizin üzerine koyunuz.
Parmaklarımzı kenetleyiniz. Öne eğiliniz ve
kollannızı dik tutunuz.
e) Kollarımzı clirseklerden bükmeden 4-5 cm.
esneyecek şekilde baskı uygulayınız. Sonra baskıyı
kaldırımz. Dakikada 80 baskı hesabıyla, 15 baskıyı
tamamlayımz.
fl Baskılar normal ve yumuşak olmalıdır.
g) Aşırı zorlamalar kaburga kırıklarına ve iç
kanamalara neden olabilir.
h) Kazazedenin başım geriye doğru itiniz ve nefes
yolunu açarak 2 nefes veriniz.
ı) Yeniden 15 baskı yaparak 2 tam nefes veriniz,
Şah damarından kalp atışlarını kontrol ediniz. Bu
kontrolü her 3 dakika da bir yapımz.
k) Şah damarından nabız alınca kalp masajım
hemen kesiniz. Nefes normale dönünceye kadar nefes
vermeye devam ediniz. Dudaklarda ve yüzdeki
morarmamn kaybolması ve yüze renk gelmesiyle
birlikte iÅŸleme son veriniz.
4- KANAMA, ÅžOK VE BAYILMALAR
A- KANAMALAR
Yetişkin bir insamn vücudunda yaklaşık olarak
6 lt. kan bulunur. İnsan vUcudunda bulunan kanın
vücut ağırlığına oranı 1/13’tür. Damarlardan
herhangi birinin veya bir kaçınm herhangi bir
nedenle kesilmesi, yırtılması, parçalanması veya
kopması halinde insan vücudundaki 6 lt. kanın %
20sinin (1,5-2 lt) akması halinde hayati tehlike
meydana gelir. 0 nedenle ağır kanamaların hemen
durdurulması gerekmektedir. Aksi takdirde hasta
şoka girer veya hayatım kaybeder.
Kanama çeşitleri:
a) Atardamar kanamaları,
b) Toplardamar kaı-ıamaları,
c) Kılcal damar kanamaları,Kanama belirtileri:
a) Yüz ve dudaklar soluktur.
b) Deri soÄŸuk ve nemlidir.
c) Nabız yavaştır.
d) Açlık, susuzluk, havasızlık hissi mevcuttur.
e) Görme zayıflığı, göz kararması, sendeleme,
şuur kaybı görülur.
Kanamamn meydana geldiği ve aktığı yer
itibariyle, kanamalar iki suufa ayrılır.
a) İç kanamalar,
b) Dış kanamalar.
En tehlikeli kanama atardamar kanamasıdır.
Bunun nedeni kısa zamanda fazla kan kaybı
olmasıdır. Atardamar kanamalarında kan, kesik
kesik fişkırarak bol miktarda akar, kanın rengi koyu
kırmızıdır.
Yeni meydana gelen büyük bir dış kanamada
yapılacak işlem, temiz olan el veya parmakla yara
yerine basınç uygulanır. Bundan amaç damarı
sıkıştırarak kamn dışarıya akmasım engellemektir.
Iç kanamalar, iç organlarda meydana gelen
kanamalarchr. Bu tür kanamalarda, kan, beden içi
boşluklara, organlar arasına ve organlar içine akar.
Iç kanamaların belirtileri:
a) Akciğer kanamalarında, öksürükle birlikte açık
kırmızı renkte ve köpüklü kan görülür.
b) Mide kanamalarında, kusmuk içinde kahve
telvesi renginde kan görülür.
c) Bağırsak kanamalarında, kanın rengi katran
gibidir. Dışkıda kan görülür.
d) Böbrek kanamalarında, idrarda kan görülür.
Geçici kan durdurma metodları:
a) Yaralanan ve kanayan yerin üstüne parmakla
baskı yapmak,
b) Kanayan organı yukarı kaldırarak kamn
dışarıya çıktığı yerde pıhtılaşmasını hızlandırmak,
c) Turnike uygulamak.
Baskı yoluyla kan durdurma uygulaması iki
şekilde uygulanır:
a) Direkt baskı,
b) Dolaylı baskı.
Ağır kanamaları durdurmak için iki önemli baskı
noktası vardır:
a) Koldan geçen atardamar (kol atardamarları),
b) Kasıktan geçen atardamar (bacak atardanian),
Omuz bölgesinde meydana gelen büyük bir
kanamada, kan kaybını azaltmak için köprücük
kemiği arka iç kısımna basınç uygulamr.
Turnike uygulaması, kanayan yer ile kalp
arasındaki tek kemik üzerinden sıkma bağı
uygulanarak kanamayı durdurma yöntemidir. Turnike (sıkma bağı) olarak kullanılacak malzeme 5-6 em eninde ve elastikli olmalıdır. Turnike bandı, 20 dakikada bir, 5-10 saniye süre ile gevşetilir. Mendil, kravat gibi maizelemeler geçici turnike uygulama malzemesi olarak kullamlabilir.
Turnikenin uygulandığı saat bir kağıda yazılarak kazazedenin görülebilir bir yerine asılır.
1- Kulaktan kan gelmesi:
Nedenleri:
a) Kulak zarı zedelenmesi (kulağa bağlı kanama)
b) Kafatası zedelenmesi (kafatasına bağlı kanama)
Belirtileri:
a) Iç kulakta ağrı ve sızı mevcuttur.
b) Sağırlık vardır.
c) Kulaktan kan gelmektedir. d) Şiddetli baş ağırısı vardır.
e) Sulu, beyaz omurilik akıntısı vardır.
f) Bayılma ihtimali kuvvetlidir.
Böyle bir durumda kaz azedeye yardım şekli şöyledir.
a) Kazazede, bir yere yaslanarak yarı oturmuş vaziyete getirilir.
b) Başı zedelenen tarafa hafif eğilerek akıntı veya kanın dışarı çıkması (akması) sağlanır.
e) Kulağına steril bir sargı bezi veya temiz bez konularak gevşekse bandajlamr.
d) 10 dakika aralarla nabız sayılır ve soluma temposu kontrol edilir.
e) Şoku önleyici tedbirler alınır.
1) ABC (Nefes yollarım açık tut, Yeterli solunumu sağla, Yeterli kan dolaşımım sağla) ilkesi uygulanır.
g) Kazazede en yakın sağlık kuruluşuna yatar vaziyette (tedavi konumunda) sevk edilir.
2- Burun Kanamaları:
Şiddetli burun kanamaları çok miktarda kan kaybına neden olur. Ayrıca kazazedenin kan yutmasına, dolayısıyla kusmasına, solunum guçliiklerine de yol açabilir.
Burundan beyaz akıntı gelmesi kafatası çatlamalarının habercisidir.
Bu nedenle burun kanamaları hafife alınmamalı ve kazazedeye derhal ilk yardım uygulayarak kanama durdurulmalıdır. Burun kanamalarında burun sıkıştırılır, yüz ve ense soğuk su ile yıkanır.
B- ÅžOK
Çeşitli nedenlere bağlı olarak kan dolaşımının
giderek azalması ve kaybolması şok halidir.
Aşırı kanama sonucu oluşan şok en çok dolaşım sistemini etkiler ve yetersiz duruma sokar. Şokun nedeni aşırı kanamadır. Şok neticesinde hayat faaliyetleri zayıflar.
Şok sonucu kan dolaşımındaki yetersizlik, organ ve dokulara kan gitmemesine ve neticede ölüme neden olur. Trafik kazaları sonucu meydana gelen şokta görülen en açık belirti, vücut sıcaklığında azalma meydana gelmesidir. Şokta, nabzın hissedilmesinde zorluk çekilir ve nabız sayısında artma meydana gelir.
Aşırı kanama sonucu meydana gelen şokta, kazazede şok pozisyonuna alımr ve kanama durdurulur. Şok pozisyonu, sırt üstü yatış, kafa yana çevrilmiş, ayaklar biraz yukarıda üstü örtülü pozisyondur. Şok pozisyonunda hastanın ayaklarını yukarı kaldırmamızın nedeni beyne kan gitmesine yardımcı olmaktır.
C- BAYILMALAR
Beyne giden kamn azalması sonucu ortaya çıkan kısa süreli bilinç kaybıdır. Diğer bir deyimle, geçici olarak kendinden geçmedir.
Nedenleri:
a) Acı, kavga ve duygusuzluk, kırgınlık,
b) Besin yetersizliÄŸi,
c) Uzun süre sıcakta kalma,
Belirtileri:
a) Nabız yavaşlar, zayıflar,
b) Kazazedenin benzi solar,
Yardım şekli:
a) Şahıs sırt üstü yatırılır.
b) Bacakları yukarıda tutulur.
c) Rahat nefes alması sağlamr.
d) Sıkı giysiler gevşetilerek veya çıkarılarak
hastanın rahatlaması sağlamr.
e) Hava akımı olan bir yere yatırılır.
f) Kendine gelmeye başlayınca umutlandırılır, cesaret verilir ve yavaş yavaş oturma durumuna getirilir.
g) Bayılma esnasında bir düşme meydana gelmiş ise yaralanıp yaralanmadığı kontrol edilir.
h) Tam iyileşinceye kadar yiyecek ve içecek
verilmez.
Bayılmalarda duyu organları uyarılır. Şahsın yeterli süre dinlenmesi sağlamr. Şahıs şok pozisyonuna alınır. Bayılmada ani bilinç kaybı meydana gelir. Hareket sistemi durur.
5 YARALANMA VE KIRIKLAR
A- YARALANMALAR
Yaralanma: Derinin anormal şekilde yırtılması, delinmesi, kesilmesi veya dokuların zedelenmesi neticesi buralardan kanın akması demektir. Yaralar, açık yaralar ve kapalı yaralar diye ikiye ayrılır.
Yaralanmalarda, vücudun kendiliğinden aldığı tedbirlerin yanısıra yaralanan organın yukarıya kaldırılması da önemli bir ilk yardım şeklidir.
Ezilmeler (ezik yaralar):
Yer sarsıntısı, bomba talıribatı, maden ocağı çökmesi, yıkıntılar sonucu ortaya çıkan yaralanma şeklidir.
Trafik kazalarında çarpma-çarpışma sonucu en çok ezik yaraları oluşur. Kaza yerinde kazazedelerde oluşan açık yaraların pansumarunda temiz sargı bezi kullanılır.
Açık yaralanınada yapılacak ilk iş varsa, kanama ve şok önlenir. Açık yaralarda ilk yardım tedbiri olarak, temiz sargı bezi ile sarılarak yara dış etkilerden korunur. Kesik yaralanmalarda, ilk yardım tedbiri olarak yara kenarları birbirine yaklaştırıldıktan sonra sarılır. Kesik yaralarda, yaranın vücut eksenine göre yönü önemlidir.
Açık yaralarda, yara üzerine tendürdiyot dökülmesi yara üzerindeki canlı dokuları öldürerek tedaviyi zorlaştırır.
Yaralannıalarda, genel ilk yardım uygulaması olarak, yara temiz sargı bezi ile kapatılır, yaralı bölge üstte kalacak şekilde yaralı sağlık kuruluşuna sevkedilir. Yara üzerine batan cisim duruyorsa, yabancı cisim çıkarılmadan yaralı hastahaneye sevk edilir.
Göz yaralanmaları:
Göz yaralanmaları genelde ciddi olaylardır. Basit bir çizilme bile körlüğe kadar götüren tehlikeler doğurabilir.
İlk yardım tedbiri olarak gözde batık madde varsa kazazede yerinden oynatılmaz.
B- YANIKLAR
Yanık, derinin ve altındaki dokuların aşırı sıcaktan, aşırı soğuktan, kimyasal maddelerden, radyasyondan etkilenerek tahrip olma halidir.
Yanık türleri:
a) Kuru yanıklar,
b) HaÅŸlanmalar,
c) SoÄŸuk yamklar,
d) Kimyasal madde yanıkları, e) Radyasyon yanıkları, Yanıkların sımflandırılması
Yanıklar, derinliklerine göre üç sınıfa ayrılırlar:
a) Yüzeysel yamklar (birinci derece yamklar)
b) Orta derinlikteki yamklar (ikinci derece yanıklar)
c) Derin yamklar (üçüncü derece yanıklar)
Geniş alanlı vücut yamklarında tehlike sınırı % 20’dir. Olay yerinde ilk yardım tedbirlerine ihtiyaç duyulmayan yanık çeşidi sıcak su yanığıdır.
Büyük ve belirgin iz bırakan yanıklar, üçüncü derece yanıklardır.
En hafif olup, iz bırakmayan yamklar ise birinci derecedir.
Deri ile birlikte deri altı organ ve dokuların da yandığı yamk çeşidi üçüncü derece yanıklardır.
Yanık yarası olan bir kazazedenin yarası üzerine olay yerinde temiz, soğuk ve ıslak sargı bezi tatbik edilir.
Derin yanıklara, olay yerinde soğuk su veya buz uygulanır.
Yanık yerine oluşan su kesecikleri patlatılchktan sonra yara bölgesi soğuk tutulur. Olay yerinde yanık yere ilk müdahalede, soğuk su ve buz yara üzerine ve çevresine sürekli uygulanır. Yamk yere diş macunu hiç bir şekilde kullanılmaz.
Kimyasal madde yanıklarına karşı, olay yerinde alınacak tedbir olarak, yanık yer bol su ile yıkanır.
Yanık bölgesinin sıcaklığım azaltmak için yanık yere soğuk su veya buz uygulanır.
C- KIRIKLAR
Doğrudan veya dolaylı olarak, çarpma bükme veya zorlama sonucu vücut kemiklerinin kırılması veya çatlaması halidir. Diğer bir deyimle kemik dokusu bütünlüğünün bozulmasıdır. Kırıklarda, dikkatli ve kuralına uygun yapılmayan ilk yardım civardaki dokulara zarar verir ve kan kaybına yol açar. Ozellikle kaburga kırıklarında, ciğerlere batma olayına karşı çok dikkatli olmalıdır.
Kırıklar, kapalı ve açık kırıklar olmak üzere ikiye ayrılır.
Eklem bağları ve yüzeylerinin zedelenmesi olayı burkulma olarak adlandırılır. Burkulmalar hareketli eklem bölgelerinde meydana gelir. Burkulma bölgesinde şişmeyi önlemek için burkulan bölge üzerine soğuk uygulanır ve kalp seviyesinden yukarıda tutulur.
İkinci El Oto Alım Satımında Önemli Noktalar
Açık oto parkı veya galeride gördüğünüz ve sahibini hiç tanımadığınız bir otoyu satın almak istiyorsanız, ruhsatta yazılı olan numaralar ile motor bloğunun ve şasenin üzerindeki numaraları karşılaştırınız. Yasal olarak otonun motor ve şase numarası değiştirilebilir. Aracın hasar görmesi halinde eğer motor numarası değişmişse rakamların başına kayıtlı olduğu ilin trafik kodu, sonra ‘M harfi yazılır. Şase numarası değişmişse önce yine trafik kodu sonra ‘Ş’ harfi yazılır.
Ş ase numarasımn yazılı olduğu küçük plakanın veya perçinlerin yeni olması, motor bloğunda kabartma rakam ve harflerin düzgün olmaması gibi tereddüt doğuracak belirtilerin bulunması da bu otonun değiştirme ‘change’ veya çalıntı olma olasılığım kuvvetlendiren delillerdir. Çalıntı otonun motor ve şase numarasının trafik sicilindeki dosyasında kayıtlı bulunan numaralara uydurulmasına change’ denilmektedir. Satıcının, otosunu emsallerinden oldukça ucuz bir fiyatta satacağını söylemesi bu ihtimali kuvvetlendirir.
Değiştirme veya çalıntı oto satın alındığında, sonunda hem otoya el konulur hem de hırsızlıktansahtecilikten yargılanırsınız. Eğer bir oto almaya kara verirseniz kesin satıştan önce satıcıdaki aracın dosyası ile Trafik Tescil Bürosuna giderek aracın dosyasını inceleyiniz. İthal bir otoyu satın alırken gümrük belgesini isteyiniz.
Otonuzu satın alırken gösterdiğiniz dikkati satarken de gösteriniz. Alış veya satışları mutlaka noter aracılığıyla yapınız. Karayolları Trafik Kanunu’nun 20/6 maddesine göre trafiğe tescil edilmiş araçların satış ve devir işlemlerinin noterler
tarafindan yapılması zorunludur. Alıcı ile satıcı arasında herhangi kağıt üzerine yazılan ve imzalanan adi satış belgesinin hiç bir yasal geçerliliği yoktur. Noterden yapılan satışlar belirli süre için geçerlidir. Bu süre (30 gün) sona ermeden tescil işlemi yapılarak achnıza ruhsat almanız gereklidir. Süre geçirilirse usulsüzlük suçuyla yargılamrsımz.
Satış için peşin ve nakit para isteyiniz. Vadeli satış yolunu tercih edecekseniz, alıcımn alım gücünü, çevresinde guvenilirliğini araştırınız. Vadeli satış sırasında otoya mutlaka haciz koydurunuz ve aracı teslim ederken noterden satışım yapımz. Geciktirirseniz olabilecek kaza veya kanunsuz işlerde kullanılması sonucunda adli sorumluluk altına girersiniz.
1- Kullanılmış otomobil satamn satış izni olup olmadığım, motor ve şasi numaralarıyla ruhsattaki numaraları kontrol edimz.
2- Motorun kaç kilometrede olduğunu kontrol ediniz. Kilometre göstergesiyle oynamış olabilir. Periyodik servis tarihlerini karşılaştırarak gerçek bir değer saptayabilirsiniz.
3- Aracın kaza geçirip geçirmediğini kontrol eclimz.
4- Boyamn parlak, düzgün, pazsız ve rötüşsuz olmasına dikkat ediniz.
5- Nikelajların kenarlarında ve altında pas olup olmadığını kontrol ediniz.
6- Ek yerlerindeki fitiller yırtıksız, elastik ve gergin olmalıdır.
7- Canılardaki çizik ve çatlamalara dikkat ediniz.
8- Kapılar kolaylıkla açılıp kapanmalı, camlar kolayca indirilip kaldırılmalıdır.
9- Bagaj halısımn ve paspasların altına bakımz. Otomobilin tabanı ıslak ve paslı olmamalıdır.
10- Bütün lambaların çalışıp çalışmadığını tesbit ediniz.
11- Kaputu açınız ve herhangi bir yerden su, benzin, yağ ve hidrolik yağı kaçırıp kaçırmadığına bakınız.
12- Otomobilin radyatör peteklerinin sağlam ve akünün temiz, çevresinin asitsiz olması gerekmektedir.
13- Ön lastikleri tam üstünden tutarak kuvvetlice sallayımz. Boşluk olmamasına dikkat ediniz.
14- Lastiklerin eşit biçimde yıpraıımış olup olmadığını gözden geçiriniz.
15- Deneme sürüşü yapımz. Motorun soğuk iken kolayca çalışıp çalışmadığını görünüz.
16- Otomobil durduğunda direksiyon kolayca sağa ve sola çerilmelidir.
17- Vitesler kolayca geçmeli, ses gelmemelidir.
18- Frenlerin aynı anda kavraması gerekmektedir. El freninin iyi tutup tutmadığım mutlaka kontrol ediniz.
19- Seyir halinde iken direksiyon rahat olmalıdır. Otomobil herhangi bir tarafa çekmemelidir. Buna özellikle frene bastığımz zaman dikkat ediniz.
20- Isıtıcı ve havalandırma çalışıyor mu, emniyet kemerleri rahatça çekilip yuvalarına takılabiliyor mu, kontrol ediniz.
Önemli Organ Yaralanmaları
A- KAFA VE BEYÄ°N YARALANMALARI:
Kafatasındaki yaralanmalar: Beyin zedelenmesine ve beynin baskı altında kalmasına neden olacağından hayati tehlike oluştururlar.
Kafa ve Beyin yaralanmaları iki kısma ayrılır:
a) Kafatası yaralanmaları, b) Kafatası kırılmaları.
Kafatası yaralanmalarında belirtiler:
a) Ağrı, yumuşama, kafatasında kanama, deri kalkması,
b) Yara etrafında şişme,
c) Bilinç kaybı.
Kafatası yaralanmalarında ilk yardım:
a) Kafaya direk baskı yapılarak, kanama kontrol edilir.
b) Yaraya steril tampon konarak yara örtülttr ve sıkıca bağlanır.
c) Kazazede bayılmamış ise yarı oturma pozisyonuna getirilir, nefes ve nabız kontrol edilir. Bu kontrol 10 dakikada bir tekrar edilir.
d) Kazazede bayılmış ise, nefes yolu açılır. İyileşme pozisyonuna alımr. Yaralı yer yukarıda tutulur.
e) Kazazede derhal en yakın sağlık kuruluşuııa sevk edilir.
Kafatası kırıklarına yapılacak ilk yardım:
a) Kazazedeyi iyileşme konumuna alımz.
b) Kulakta aluntı varsa, kazazedeyi bu kulağı üzerine yatırımz.
e) Kulağa yumuşak tampon uygulayımz.
d) Kazazede kendinden geçmiş ise ABC (Nefes yollarını açık tut, Yeterli solunumu sağla, Yeterli kan dolaşımını sağla) metodunu uygulayınız.
e) Solunum ve nabzı sayımz. 10 dakikada bir bu kontrolu tekrarlayınız.
f) Kazazedeyi derhal en yakın sağlık kuruluşurıa sevk ediniz.
B- GÖĞÜS YJARI
Göğus kafesinin ön veya arka kısmında meydana gelecek bir yaralanma, göğüs boşluğuna havanın girmesine neden olur. Bu durum, kazazedenin nefes almasını engeller. Bu kısımdaki ciğer söner ve felç olur. Kalp hareketlerinin temposu bozulur. Oksijen yetersizliği nedeniyle boğulma, ayrıca iç kanama meydana gelir.
Göğüs yaralanmalarında belirtiler:
a) Göğüste ağrı ve sızı,
b) Korkma ve tedirginlik,
c) Solunıa güçlüğü,
d) AğıZ, parmak uçları ve deride morarma,
e) Açık kırmızı kan tukürme,
f) Åžok belirtileri,
g) Dışarıya nefes verirken yara üzerinde hava kabarcıkları,
Göğüs yaralanmalarında ilk yardım:
a) Yara yerini kapatınız,
b) Kazazedeyi yarı oturma pozisyonuna alımz,
c) Başına ve omuzlarına destek olunuz.
d) Vücudu yaralanan tarafa çevirerek sağlam ciğeri rahatlatımz.
e) Kazazedeye cesaret veriniz.
1) Yara üzerine tampon uygulaymız.
g) Şoku önleyiniz.
h) Solunum ve nabzı kontrol ediniz. Bu kontrol 10 dakikada bir tekrar edilmelidir.
C- KARIN YARALANMALARI:
Göbek ve karın bölgelerinde meydana gelen yaralanmalar, göbek duvarınm zedelenmesine, dış ve iç kanamalara, iç organ harabiyetine bağırsak patlaması veya delinmelerine yol açar.
Karın yaralanmalarının belirtileri:
a) Karında ağrı ve sızı,
b) Kanama,
c) Yaralar,
d) Bağırsakların dışarı çıkması,
e) Kusma,
f) Åžok belirtiler,
Karın yaralanmalarında uygulanacak ilk yardım:
a) Kazazedeyi sırt üstü yatırmız,
b) Dizlerini karnına doğru kaldırımz.
e) Yara üzeı’ine tampon uygulayınız.
d) Şok etkisini azaltımz.
e) Kazazedeye ağızdan birşey vermeyiniz.
1) Solunum ve nabzı kontrol ediniz.
g) Kazazede öksürüp kusuyor ise karın kısmına baskı yaparak bağırsakların dışarı çıkmasına engel olunuz.
h) Kazazede bayılnuş ise ABC (Nefes yollarını açık tut, Yeterli solunumu sağla, Yeterli kan dolaşımını sağla) metodunu uygulayımz.
D- OMURGA YARALANMALARI:
Trafık kazalarında, kazazedenin üzerine ağır birşeyin düşmesi veya çarpması omurganın aşırı zorlanmasına ve başın bir yere çarpması sonucu ortaya çıkan ağır yaralanma şeklidir.
Belirtileri:
a) Kazazede çok şiddetli ağrı ve sızılarla iki kat olmuş durumdadır.
b) Bilek, topuk ve parmak eklemlerinde hareket zayıflar veya hiç yoktur.
c) Duyularını yitirmiştir.
d) Kazazedede iğnelenme hissi vardır. Yapılacak ilk yardım:
a) ABC (Nefes yollarını açık tut, Yeterli solunumu sağla, Yeterli kan dolaşımını sağla) medodu kullamlarak kazazedenin nefes yolu açılır.
b) Solunum ve dolaşımda hayati tehlike yoksa, kazazede bulunduğu konumda bırakılır.
e) Solunum ve nabız kontrol edilir.
d) Gerekiyorsa, kalp masajı yapılarak kalp çahştmlır.
e) Kazazede belkemiÄŸi iyileÅŸme pozisyonuna getirilir.
f) Eller kazazedenin kulaklarına konarak kazazede dengeye alımr.
g) Boyunda kırık varsa, uygun bir yakalıkla boyna destek verilir.
h) Kazazede teskin edilir.
ıl Kaz azedenin kımıldamaması sağlanır.
k) Kazazedenin yumuşak tamponlarla (battaniye, havlu gibi) omuzları, kalçası, karın boşlukları desteklenir.
1) Kazazedenin üstü örttilerek dinlenmesi sağlamr.
m) Kazazede en yakın sağlık kuruluşuna sevk edilir.
NOT: Boyun kırığı varsa, gerçek yakalık yoksa, bir gazete 10 cm. genişlikte katlanarak, bir beze sarılır, bir çorabın içine sokularak boyun kavsine göre bükülüp boyna uygulanır.
Zehirlenme, Sıcak Çarpması ve Donmalar
A- ZEHÄ°RLENMELER:
Zehirler vücuda kaza yoluyla veya bilerek alımriar. Zehirli maddelerin yenilmesi, zehirli gazların solunması, bazı hayvanların ısırması, tarım ilaçları ile temas zehirlerin giriş yollarıdır.
Zehirlerin etkileri:
a) Kan dolaşımında,
b) Solunum sisteminde,
e) Kalp atışlarında,
d) Diğer hayati organ fonksiyonlarında,
e) Dokuların oksijensiz kalmasında,
f) Yemek borusu ve sindirim sisteminde,
g) Ağrı ve ishal şeklinde görülür.
Zehirlenmenin Belirtileri:
Zehirli madde içilmiş veya ağızdan alınmış ise miktarı iyice bilinmelidir. İlaç kutusu, ilaç kabı bir fikir verebilir.
a) Kendini kaybetme,
b) Bilincini yitirme,
c) Boğulmamn aynısı belirtiler,
d) Mide bulantısı
e) Ä°shal,
1) Zehirle temas eden organlarda yamk ve diÄŸer emareler.
Zehirlenmede yapılacak ilk yardım:
a) Kazazede kendinde ise, şuuru yerindeyse olanları anlatması istenir.
b) Kazazedeyi serinletmek için kendisine soğuk su veya süt verilir.
c) Kusmak için zorlanmaz,
d) Kazazede iyileşme konumuna alımr,
e) Bilincini kaybetmiş ise, ABC metodu uygulanarak kazazedenin hayata dönmesi sağlamr.
f) Kazazede derhal hastaneye kaldırılır.
1. Egzoz gazı zehirlenmesi:
Ayarsız ve düzensiz olarak veya kapalı yerlerde motorlu araçların egzozundan çıkan monoksit gazları çok tehlikeli zehirlenmelere yol açarlar. Bu nedenle kapalı garajiarda araç uzun stire çalıştırılmamalı, mümkunse vites boşa alınarak ittirilmek suretiyle garaja sokulup çıkarılmalıdır.
Egzoz zehirlenmesinde belirtiler:
a) Boğulmada görülen belirtiler,
b) Baş ağrısı,
c) Renkde kiraz pembesi,
d) Tedirginlik,
e) Huysuzluk,
f) Solunum güçlüğü,
g) Solunum durması,
h) Bilinç kaybı.
Egzoz gazı zehirlenmesinde yapılacak ilk yardım:
a) H avalandırnıak.
b) Kazazedeyi chşarı çıkarmak,
c) Bilinç kaybı var ise ABC (Nefes yollarını açık tut, Yeterli solunumu sağla, Yeterli kan dolaşımını sağla) metodunu uygulamak,
d) Solunum ve nabzı kontrol etmek,
e) Hastaneye ulaştırmak,
2. Besin Zehirlenmesi:
Belirtileri:
a) Bozulmuş ve mikroplu gıdaların alınmasından 2-6 saat sonra etkisini gösterir.
b) Mide bulantısı,
c) Kusma hali,
d) Karın ağrısı,
e) Baş ağrısı,
f) Geniş çapta ishal,
g) Åžok.
Yapılacak ilk yardım:
a) Zehirlenmedeki genel tedbirlerin uygulanması,
b) Kazazede dirılendirilir.
c) Sulu ÅŸeyler verilir.
d) Kazazede derhal hastaneye kaldırılır.
3- İlaç Zehirlenmeleri:
Belirtileri:
a) Kusma,
b) Göz bebeklerinde anormal büyüme veya küçülme,
c) Solunum güçlüğü,
d) Solunum durması,
e) Ciitte soÄŸukluk ve nem,
f) Nabızda hafiflik ve zayıflık,
g) Bilinç kaybı
h) Sinirlilik,
ı) Aşırı ter çıkarma,
k) Tedirginlik,
1) Hayal görme,
m) Heyecan,
n) Uyurgezer hali,
o) Garip davramÅŸlar,
Yapılacak ilk yardım:
a) Zehirlenme genel ilk yardım tedbirleri uygulanır.
b) ABC (Nefes yollarım açık tut, Yeterli solunumu sağla, Yeterli kan dolaşımım sağla) metodu tatbik edilir.
c) Hastaneye ulaştırılır.
4- Alkol Zehirlenmeleri:
Alkol, merkezi sinir sistemini uyuşturarak beyindeki frenleme ve karar mekanizmasını bozan, davranış bozukluklarına neden olan bilinç kaybı meydana getiren çok zararlı bir nesnedir.
Isırması, Yılan
Belirtileri:
a) Nefeste alkol kokusu,
b) Kusma,
e) Bilinç kaybı,
d) Nabız serttir,
e)Yüz ıslaktır.
fl Beniz kırmızıdır.
g) Solunum yuzeyseldir.
h) Cilt ve yüz kurudur ve kabarmıştır.
Yapılacak ilk yardım:
a) Kazazedemn nefes alması sağlamr.
b) Kaz azede iyileşme konumuna alınır.
c) ABC (Nefes yollarını açık tut, Yeterli solunumu sağla, Yeterli kan dolaşımını sağla) metodu uygulanır.
d) Hastaneye ulaştırılır.
5- Hayvan ve Böcek
Sokması:
Belirtileri:
a) Şiddetli acı,
b) Kızarıklık,
c) Åžok belirtileri,
d) Göz kararması,
e) Mide bulantısı,
f) Kusma,
g) Solunum güçlüğü,
h) Solunum durması,
ı) Ter basması,
k) Salya akması,
1) Deride yara izi, diÅŸ izi,
m) Deride açılma, yırtılma, kanama.
Yapılacak ilk yardım:
1- Arımn iğnesi, zehir torbası patlatılmadan bir cımbız ile çıkarılır.
2- SoÄŸuk su kompresi uygulamr.
3- Ağrı kesici verilir.
4- Kazazede oturtulur ve bir yere yaslanması sağlanır.
5- Yara yeri sabunlu soğuk su ile yıkanır ve kurulanır. Kanama varsa durdurulur. Steril gazlı bezle sarılır.
6- Kazazede baygınsa ABC (Nefes yollarını açık tut, Yeterli solunumu sağla, Yeterli kan dolaşımını sağla) metodu uygulanır.
7- Kazazede derhal hastaneye ulaştırılır.
B- GÜNEŞ ÇARPMALARI, SICAK VIJRMASI:
Çok yüksek rakımlarda, çok sıcak ortamlarda, sıtma gibi ateşli hastalıklarda vücut ısısının yükselmesi sonucu ortaya çıkan bir durumdur.
Belirtileri:
1) Başağrısı,
2) Baş dönmesi,
3) Yüksek ateşten şikayet,
4) Huzursuzluk,
5) Bilinç kaybı,
6) Nabız yüksek ve zorlayıcı,
7) Nefes hırıltılı.
Uygulanacak ilk yardım:
1) Kazazede serin bir yere alımr.
2) Giysileri çıkarılır.
3) Başına ve omuzlarına destek verilir.
4) Bilinci yerinde değilse ABC metodu ile hayata döndttrülmesi sağlanır.
5) AteÅŸ 38 dereceye kadar kazazede serinletilir.
6) Tıbbi yardım istenir.
C- DONMALAR:
Insan vücudunun aşırı soğuğa maruz kalması halinde, deri altında ki kan damarlarının bözülmesi, zedelenmesi, tahrip olması sonucu meydana gelen bir duruındur.
Belirtileri:
1) Organlarda donuk mavi renk,
2) Organlarda kararma,
3) IÄŸneleme hissi,
4) Sızlama,
5) Donan organlarda kavlama, soyulma,
6) Deride sertleşme ve katılaşma.
Yapılacak ilk yardım:
1) Kazazedenin yüzük, bilezik, saat gibi takılarım çıkarımz.
2) Donmuş organa elinizde temas ederek normal rengini almasını sağlayımz.
3) Kaz azedeyi yürütmeyiniz. Sedye ile taşıyımz.
4) Donan organ normal rengini bulmuyor ise sıcak normal sıcak suya batırımz.
5) Şişmeyi önlemek için orgam yukarıya kaldırınız.
6) Kazazedeyi bir hastaneye ulaştırınız.
Yaya Hakları
A- YAYA KALDIRIMLARI YAYALARINBIR
1- Bütün yerleşim merkezlerinde, örgün ve yaygın yaya kaldırımı ağının bulunması, en temel yaya hakkıdır.
2- Bütün yerleşim alanlarmda yaya kaldırımlannın yapımı zorunludur.
3- Araçlar, yaya kaldırımına park edemez.
4- Kald.ırımlar üzerindeki bütun fiziki ve toplumsal engeller, serbest yürüyüşü aksatmayacak biçimde düzenlenme]idir.
5- Yayaların egzoz gazlarıyla zehirlenmemesi, gürültüyle rahatsız olmaması, üzerlerine çamur sıçratılmaması için önlemler ahnmalıdır.
B- KENT MERKEZİ YAYA BÖLGELE
RÄ°DÄ°R:
1- Toplutaşım dışmdaki araçlar merkeze girmekten kaçınmalıdır.
2-Yaya bölgeleri, giderek bütün merkezi kapsayacak şekilde genişletilmelidir.
3- Yaya bölgeleri, her türlü motorlu araçtan kesinlikle arındırılmalı, yayalar bu bölgeleri kentsel iletişim, kültürel etkinlik ve alışveriş için özgürce kullanmalıdır.
C- YAYA
YAYALARINDIR:
GEÇİTLERİNDE ÜSTÜNLÜK
1- Yayaların ihtiyaç duyduğu kadar sık yaya geçidi sağlaıımalıdır.
2- Yaya geçitleri işaretli olmalı ve hiçbir şekilde araçlar tarafından işgal edilmemelidir.
3- Yayalar için yeşil ışık süresi, gerekli yürüme süresine göre ayarlanmalıdır.
4- Zemin katı yayalara aittir. Genellikle yayalar, üst ve alt geçitlere zorlanmamalıdır.
D- HERKESİN İSTEDİĞİ YERE YAYA YOLLARINDAN GİTME HAKKI VARDIR:
1- Kentlerde motorlu trafik altyapısmdan tamamen ayrı, sırf yayalar için özel yollar yapıLmalıchr.
2- Her çocuğun, okula, yaya yolundan güvenle gitmesi sağlanmalıdır.
3- Kent yönetimi, yaya yolunu hizmet ve tesislerle donatmalidır.
4- Yaya yoluna paralel bisiklet yollan yapılmalıdır.
5- Yaya ve bisikletli ulaşımı, kitle haberleşmesi ile ve diğer şeylerle özendirilmelidir.
E- KENT YAŞAMININ GERÇEK SAHİPLERİ
YAYALARDIR:
1- Yayalık insanlar arası etkileşimi artırıp kentsel kültüre katkıda bulunduğu için desteklenmeli ve özeldirilmelidir.
2- Yayalar, yerel yönetimlerle birlikte yayalık
haklarım savunabilecek bir tüketici olarak şikayetlerini iletecek örgütlenme içinde olmalıdırlar.
3- Trafikte ilgili kararlar ve polisler, yayaların
haklarım da gözetip korumalıdır.
4- Yaya altyapısı, gece gündüz bakımlı, temiz ve aydınlık tutulmalı, onarılmalı, bitki ve ağaçlarla görsel çekicilik sağlanmalıdır.
5- Tüketici yayalar, kaldırımlar, yaya bölgeleri,
yaya yolları, yaya geçitleriyle ilgili kararların alınmasına katılabilmelidir.
Yaralı Taşımacılığı
Yaralanmalarda, ambulans tahsisi, tıbbi yardım ve kurtarma ekibi tahsisinde yardımın süratle yapılabilmesi için asgari aşağıdaki bilgilerin verilmesi önem taşımaktadır.
1) Kaza yerinin açık bir şekilde tarif edilmesi.
2) Kazanın oluş şeklinin anlatilması.
3) Kazamn sonucunun anlatılması.
4) Yaralı sayısımn bildırilmesi.
5) Yaralıların durumlarının bildirilmesi.
6) Kazayı haber verenin isminin ve görevinin bildirilmesi. (Inandırıcı olması bakımından)
Bir trafık kazası vukuunda şunlar yapılmalıdır.
1) Gelen trafiği uyarımz.
2) Ambulans çağırımz. (112 Hızır servis)
3) Yanınızdakilerden de faydalanarak ilk yardım tedbirlerini vakit geçirmeden alınız.
4) Kalabalığı kontrol altına alımz.
5) Ayrıca kazayı polise, jandarmaya, karayolları teşkilatına ve gerekiyorsa itfaiyeye bildiriniz.
A- YARALILARIN TAŞINMASINDA ÖNCELİK
SIRASI:
Kazalarda; kurtarma, ilkyardım ve taşıma hizmetlerinin vakit geçirmeden ve usülüne uygun olarak yapılması, bunları uygularken, kazazedelerin sağlığını ve güvenliğinin tehlikeye düşürülmemesi, kaz azedeye zarar verecek tutum ve davramşlardan kaçınılması hayati önem taşır.
Genel prensip olarak;
Ağır yaralı bir kazazede; ciddi bir tehlike bulunmadıkça yerinden oynatılmamalıdır. Yetkili sağlık kuruluşlarından acil tıbbi yardım istenmelidir. Acil tıbbi yardım gelinceye kadar kaz azedeye ilk yardım tedbirleri uygulanmalıdır.
Yangın, yıkıntı ve zehirli gaz tehlikesi halinde;
Kazazede tehlikeden uzak uygun bir yere taşınmalıdır. Bu işlemin ifası sırasında; ilk yardımcı kendini tehlikeye atmamalıdır.
Yaralı taşımada birinci öncelik;
1) Solunum güçlüğü çekenler.
2) Åžoka girmiÅŸ olanlar.
3) Göğüs yarası bulunanlar.
4) Ağır dış kanama geçirenler.
5) Ağır ezikleri ve yaygın yaraları olanlar.
6) Açık ve kapalı kırığı bulunanlar.
7) Gazla zehirlenmiÅŸ olanlar.
Açık ve karın yarası bulunanlar.
Yaralı taşımada ikinci öncelik;
1) Ağır kanama sebebiyle turnike uygulanmış olanlar.
2) Iç kanama geçirenler.
3) Iç organ yaralanması bulunanlar.
4) Orta derecede ezikleri ve yarası bulunanlar.
5) Kafatası yaralanması bulunanlar.
6) DonmuÅŸ olanlar.
7) Baygın olanlar.
Yaralı taşımada üçüncü öncelik;
1) Belkemiği kırığı olanlar.
2) Omurilik yaralanması bulunanlar.
3) Geniş yanık yarası bulunanlar.
4) Yüzünde ve başında ağır yarası bulunanlar.
5) Ezikleri ve yaraları olanlar.
6) Çok sayıda yarası ve kırığı bulunanlar.
B- YARALI TAÅžIMA USULLERÄ°;
Kazazede taşınmadan önce, yarasımn durumuna ve vücuttaki yerine göre, geçmiş bölümlerde anlattığımız şekilde iyileşme konumuna alınır.
Yaralı taşıma metodları şunlardır:
1- Bir kişinin yardımıyla taşıma.
a) Çekme usulü.
b) Sırttan çekme usulü.
e) Yerden çekme usulü.
d) Omuzlama usulü
e) Sırta alma usulü
2- iki kişinin yardımıyla taşıma.
a) Dört elle, oturtup taşıma usulü.
b) El ele tutuşup kucaklama usulü.
e) Sırttan taşıma usulü
d) Sandalyede taşıma usulü.
3- Sedye ile taşıma usulü.
Sedye çeşitleri şunlardır:
a) Standart sedyeler,
b) Çukur sedyeler,
c) Taşınabilir yatak sedyeler,
d) Katlanabilir sedyeler,
e) Çerçeveli sedyeler,
f) Gözetimli sedyeler,
g) Neil Robertson sedyeler,
4- Ozel araçla taşıma usulü
5- Aınbülansla taşıma usulü
6- Helikopter ile taşıma usulü
7- Uçak ile taşıma usulü
8- Trenle taşıma usulü.
Ambülans; Tıbbi yardım malzemesi ile teçhiz edilmiş, hasta veya kazazedenin sağlık merkezine taşınmasında kullanılan özel araçlardır.
Kazazedenin ambülans ile ve uzman personel gözetiminde (doktor, hemşire vs.) sağlık kuruluşuna sevkedilmesine en uygun olan hasta ve yaralı taşıma metodudur.
Ancak; felaketlerde, doğal afetlerde, savaş halinde, büyük kazalarda, kaza yerine ulaşma, yaralı sayısı, yaralıların durumalarım mevsim şartları itibariyle helikopter, uçak ve trenler de ambülans olarak hasta ve yaralı taşınmasında kullanılabilir.
Uzun Süreli Park Kuralları
Eğer otomobilinizi bir kaç ay kullarımayacaksanız
aşığıdaki kurallara dikkat ediniz:
1- Otonuzun boyasım temizleyip korumak için silikon cila yapmız. Ayrıca kromaj parçaları uygun
bir kromaj temizleyici ile siliniz.
2- Otonuzu kapalı, kuru ve yeterli havalandırması olan bir yere park ediniz.
3- El frenini indiriniz.
4- Akü kablolarım çıkartımz.
5- Butun silecek süpurgelerini sökerek taik pudrası sttrdükten sonra bagaja koyunuz. Silecek kolları ile ön
cam/arka cam arasına birer kart koyunuz.
6- Camları 2 cm. kadar indiriniz.
7- Otonuzun üzerini örtünüz. Nemi tutan plastik veya naylon kılıflar kullanmayımz.
8- Lastik basınçlarını 2,5 bar (36 psi) yapımz ve zaman zaman kontrol ediniz.
9- Ayda bir akü şarjım kontrol ediniz. Eğer gerekiyorsa aküyu yavaş şan cihazı ile 24 saatte bir
ÅŸan ediniz.
10- Motor soğutma suyunu boşaltmaymız.
11- Kışın ise antifrizi kontrol ettiriniz.
Trafikte Hayata Kalmak İçin Önemli Bilgiler
1- Bir otomobilde en önemli faktör siirücüdür. Otolar kendilerine hiçbir şey yapmazlar. Otolara yanlışı ve doğruyu yaptıran sürücü-taketicilerdir.
2- Otomobiinizin mekanik viteslerini kullanmadan önce beyninizi vitese takınız.
3- Otomobilinizi kullanırken yaptığınız iş, hayatınızın en önemli işidir. Yanlışırnz hayatınıza mal olacaktır.
4- Görünüz ve görtilünüz. Camlar, aynalar ve ışık donanımını temiz tutunuz. Kısa farlarımzı hızlı yoi kesimlerinde, park lambalarımzı yavaş trafikte gtmdüzleri de yakımz.
5- Trafik 360 derecedir. Aynalarımza her 10-15 saniyede bir bakınız.
6- Direksiyonu iki elle ve saat 9:15 pozisyonunda tutunuz.
7- Otomobilinizin yere sağlam ve doğru basmasına dikkat ediniz. Otolar lastiklerin değil içindeki havanın üzerinde yol alır. Bir oto lastiğinin yere bastığı alan, bir avuç içi kadardır.
8- Etkin fren hayat kurtarır. En iyi fren dönerek yavaşlayan tekerleklerle yapılır. Dönmeyen, kizaklayan ön tekerlerlere hiç bir yön verilmez. Yalmz dönen ön tekerleklere yön verilir.
9- Hangi el veya ayak sizi probleme sokmuş ise, aynı el veya ayak sizi o problemden kurtaracaktır.
10- Emniyet kemerini her zaman, her yerde ve tüm yolcularımza taktırınız. Otomobillinize bindiğinizde motor sesinden önce emniyet kemerinizin çıt sesini duymayı alışkanlık haline getiriniz.
11- Kavşaklarda ilk geçiş hakkına uyunuz. Sarı ışıkta hareket etmeyiniz.
12- Hoşgörtılü ve akılcı olunuz. Her isteyene siz yol veriniz. En çok 5 saniye alacaktır. Ev ve işyerinizden 5 dakika önce çıkımz.
13- Sinir küpü olup dikkatinizi dağıtmayımz.
14- Hız artınca, zamanla mesafe duygusu azalır, görüş mesafesi artar. Şehirler arası yolculukta şehir içine girdiğinizde stratiizin azalması hoşunuza gitmeyecektir.
15- Sizi bir araç geçerken, yolun sağ kenarına yakın gitmek, dörtten fazla şeritli veya bölünmüş karayollarında bulunduğunuz şeridi izlemek, bizınızı artırmamak gerekiyorsa durmak zorundasımz.
16- Bir anlık sabır birçok felaketi önler. Kendinizin ve başkalarının hayatı için hız kurallarına tam olarak uyıınuz.
17- Yorgunluk ve uykusuzluk sürücünün süre yeteneğini alır götürür. Ozellikle yaz mevsiminde uzun seyahatler trafik yükünün minirnum olduğu saatlerde yapılmahdır. Otonuzu asla uzun süre mola vermeden kullanmayınız. Sık mola vererek eg
zersizleryapınız. Daha iyi konsantrasyon ve hızlı reflesider için seyahat esnasında hafif yemekler yeyiniz. 25-30 dakikalık dinlenme bir hayat kurtarır.
18- Otomobil hareket halinde iken kesinlikle motoru durdurmayımz. Çünkü bu durumda motor freni olmayacağı gibi fren sistemi servosu çalışmayacak, fren pedalına basabilmek için çok daha fazla ayak gücü gerekecektir.
19- Kendinize yapılmasını istemediğiniz bir davranışı siz de başkasına yapmayımz. Siz başkalarımn haklarına uyarsamz, sizin de hakkınız korunmuş
olur.
Trafik Sigortası
2518 sayıh Karayollan Trafik Kanunu hükümlerine göre karayollarında hareket eden motorlu taşıtların işletenleriin neden oldukları kazalarda üçüncü şahıslara vermiş oldukları maddi ve bedeni zararların Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığınca belirlenen limitlere kadar kaşılanabilmesi için Zorunlu Mali Sorumluluk (Trafik) Sigortasımn yaptırılması mecburiyeti vardır.
dışında mal ve can
bedelleri ve ödenecek
sigortalılarla sigortacılar arasında anlaşılarak tesbit olunur. Zorunlu Mali Sorumluluk Sigortalarımn tazminat limitleri ise Devlet tarafindan tesbit olunur. Tazminat limitlerinin düşük kaldığı durumlarda tazminat limitleri yeniden belirlenmektedır.
Daha önce trafik sigortası yaptırmış elinde geçerli bir trafik poliçesi bulunan oto sahipleri tazminat limitlerini belirlenen yeni hadlere çıkartmak üzere trafik sigortalarını yaptırmış oldukları sigorta şirketine veya acentelerine başvurarak zeyilname düzenletmek zorundadır.
Trafik sigortası yaptırmış olan kişilerin sahip oldukları otoları ile sebep olacakları kaza sonucunda, üçüncü kişilere verecekleri zararlar ise Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığınca belirlenmiş bulunan limitler dahilinde trafik sigortasımn yaptırılmış olduğu sigorta şirketi tarafından ödeir.
Trafik sigortası tazminat limitleri ve primleri Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı tarafından tespit olunmakta, bu limit ve primler bütün sigorta şirketleri tarafindan uygulanmaktadır.
Trafik sigortasında plaka indırimi ile kasko sigortalarında olduğu gibi hasarsızlık indirimi yapılmaktadır.
Plaka indırimi illere göre değişmektedir. Trafik yoğunluğunun çok fazla olduğu illerde indirim uygulanmaz. Ancak trafik yoğunluğunun az olduğu illerde ise % 10 ile % 20 oranında plaka indirimi uygulanmaktadır.
Zorunlu sigortaların sigortalarında, sigorta tazminatların limitleri
Hasarsızlık indirimi ise trafik sigortasının farklı şirkete yaptırılmış olması dikkate aimmaksızın her 12 aylık yenileme dönemi için daha önceki sigortalı bulunduğu devrelerde kazaya neden olup üçuncü kişilere tazminat ödemesi yapılmamış araçlar için uygulanır. Bu indirim oram sigortalının otosunun hasar yapmachğı sire dikkate alınarak % 10- 20- 30 olarak uygulanmaktadir.
Trafik sigortasının yenileme döneminde hasarsızlık indirimi yapılabilmesi için bir önceki poliçenin suresinin bitişi ile yenilenen sigorta poliçesinin başlangıcı arasında boşluk yani sigortasız kalmış dönem olmaması gerekmektedir. Yenilenen trafik sigortası poliçesinin primine hasarsızlık incliriminin uygulanabilmesi, önceki sigorta şirketinden almarak, yenilemeden önceki 12 aylık dönemde üçüncü kişilere karşı tazminat ödemesinin yapılmadığını gösteren hasarsızlık belgesinin gösterilmesi ve bu belgenin tarih ve numarasımn poliçe üzerine yazılması ile mmnktındttr.